Şenol Güneş: VAR hakemleri silip atıyor

Şenol Güneş Türkiye’nin tartışmasız en değerli futbol adamıdır. Kendisi aynı zamanda bir futbol filozofudur. Ben burada onlarca yazı yazıp VAR’ın özünü kavramaya çalışırken, Şenol Güneş bir cümle ile işin esasını anlatmış: “VAR hakemleri silip atıyor.”

Ben bu konuda ne yazmışım? VAR’ın hakemin otoritesini sulandırdığını yazdım. VAR’ın asıl hedefinin, gereksiz teknolojilerin futbola gireceği kapıyı açmak olduğunu yazdım. Futbol, küresel teknoloji şirketlerinin elinde deneme tahtası olacaktır dedim. Önümüzde teknolojinin ruhsuzlaştırdığı bir örnek var. Bu da Amerikan futboludur. Amerikan futbolu ruhsuzdur çünkü bir teknoloji oyunudur. VAR’ın amacı futbolu da aynı Amerikan futbolu gibi oynanan ruhsuz bir oyun yapmaktır. Teknolojinin nihayi amacı hakemsiz oyundur. Teknoloji şirketleri teknolojilerini ve yapay zeka icatlarını deneyecek bir ortam aramaktadırlar ve spor müsabakalarında bu ortamı bulmuşlardır.

Cüneyt Çakır, VAR ile hakemlerin kararlarını değiştirmelerinin iyi bir şey olduğunu söylerken, ben hakemlerin artık futbolcuların elinde oyuncak olacaklarını yazdım çünkü eskiden hakemin kararını değiştirmesinin söz konusu olmadığını bildikleri halde futbolcular hakeme itiraz ediyorlardı bundan sonra hakemler rutin olarak karar değiştirecekleri için itirazların sonu gelmeyecektir.

Şenol Güneş ne kadar güzel özetlemiş: “Yanlış bir taç verdi, kullandım gol oldu. O zaman VAR’a mı bakacaksınız?”

Şenol Güneş VAR’ın geriye dönük kullanımı hakkında çıkabilecek sorunlardan bahsediyor. Bu bir ölçek sorunudur. Bir karar verirken mutlaka bir ölçek kullanmamız gerekir. Biz insanlar olarak günlük kararlarımızı verirken hep insan ölçeğini kullandığımız için bunun farkında değilizdir ve “şimdi insan ölçeğinde karar veriyorum” demeyiz. Gözlerimizi ve diğer duyularımızı kullanarak verdiğimiz her karar insan ölçeğinde verilmiş kararlardır. Videoya bakarak verilmiş bir karar ise teknoloji ölçeğinde verilmiş bir karardır. Çünkü insan gözü pozisyonu ağır çekimde göremez, aynı pozisyonu yakın plana alıp tekrar tekrar izleyemez, aynı pozisyona ayrı açılardan bakamaz. Bir maç içinde bütün kararları insan ölçeğinde verirken, aniden ölçek değiştirip, bazı kararları teknoloji ölçeğinde vermek çok büyük haksızlıklar yaratır. Şenol Güneş’in demek istediği budur. Bir maçta hakem kendi gözleri ile gördüğü 100 karar vermişse bu kararların 90 tanesi, video analizini geçemez. Video analizi yaparsak hakemin sorgulanmayan bu 90 kararının “yanlış” olarak değerlendirilebileceğini görürüz. Bu kararlar, yanlış olmasa bile “tartışmalı” olacaktır.

Şunu belki anlamamız gerekiyor. Kameralar olmadan oynanan bir oyun ile kameralarla oynanan oyun aynı oyun değildir. 10 kamera ile oynanan oyun ile, dünya kupasındaki gibi 30 kamera ile oynanan oyun aynı değildir. Hakem oyunu hiç bir zaman kale arkasından göremeyecektir. Ama kale arkasına konulmuş bir görüntüye bakarak hakemin kararının “yanlış” olduğu söylenmektedir. Bu hakeme ve oyuna yapılmış bir haksızlıktır.

30 kamera görüntüsü içinden de istenen görüntüler seçilip pozisyon hakkında karar verilmektedir. Bu da haksızlık değil mi? Kim seçecek bu görüntüleri? Bütün maçlar 30 kamera ile oynanmadığına göre futbolun heryerde aynı şartlar altında oynanması gerektiği kuralı da bozulmuş oluyor.

Fakat belki de en önemlisi, futbol bir hassas ölçüm oyunu değildir. At yarışlarında burun farkı ile bir at diğerini geçebilir ve fotofinişle büyük ikramiyeyi kazanabilir. Bu tavır futbola uygun değildir. Topun çizgiyi tümüyle geçmesi gerekir diye bir kural var, ama ne kadar geçmesi gerekir onu belirtmiyor. Top çizgiyi tamamıyla 3 mm geçince gol oluyor da 3 mm çizgiye değerse gol olmuyor. Bu futbolun ruhuha aykırıdır. Çünkü hakem oyunu insan ölçeğinde yönetir ve hakemin oyunun normal hızı içinde 3 mm’yi görmesi imkansızdır. Bu gibi durumlar daha çok topun kale direğine çarpıp çizgiyi geçip geçmediğinin belirsiz olduğu durumlarda meydana çıkıyor. Top hızla giderken topun çizgiyi 3 mm geçtiğini hakemin görmesine imkan yoktur. Teknoloji yandaşları kaleye kameralar koyuyor ve topun yerini milimetrik olarak ölçüyorlar ve “gerçeği” bulduklarını ve oyunu daha adaletli yaptıklarını söylüyorlar. Ekranda topun çizgiyi 3 milimetre geçtiğini gösteren bir resim görünüyor ve gol olmuş oluyor. Ne biçim gol bu! Utanç verici bir gol! Çizgiyi geçip geçmediği belli olmayan bir topun pısırık golü!

Her ölçümün bir hata payı vardır. Şerit metreyle ölçerseniz, ölçtüğünüz her şey 5 milimetre fazla veya az olabilir, yani bu ölçümde 10 milimetre hata payı var demektir. Aynı mesafeyi adımlarınızla ölçerseniz hata payı belki de 10 milimetre yerine 10 santimetre olur. Lazer mesafe ölçer ile ölçerseniz, hata payı azalır ve 0,10 milimetre olabilir. Göz kararı ölçerseniz hata payı iyice artar.

Oyun içinde ölçek değiştirmenin saçmalığını açıklamak için bu kadar lafa bile gerek yok, size 10 dolar borcu olan birisi kendi kafasına göre ölçek değiştirip size 10 Türk Lirası verirse ne yaparsınız? Farkı, yani hatayı, istersiniz.

Futbol oyunu da baştan sona aynı hata payı ile oynanmalıdır. Dikkat edin, eğer ölçümünüz hata payı içindeyse ölçümünüz hatalı değildir. Şerit metre, lazer mesafe ölçere göre hatalı değildir. Şerit metre başka bir ölçektir. Daha hassas ölçeklerle ölçtüğümüz zaman yeni bir gerçek yaratıyoruz; mutlak gerçeğe yaklaşmış olmuyoruz.

Oyunu hangi ölçek ile oynayacağımıza baştan karar verelim ve oyunu baştan sona aynı ölçekle oynayalım. Futbol hakem ölçeği ile oynanır, yani insan ölçeği ile oynanır. Eğer hakem gördüğünü çalıyorsa bütün kararları insan gözünün çözünürlülüğünün hata payı içindedir. Yani hatasızdır.

VAR yandaşları VAR’ın eyyamı ortadan kaldıracağını söylüyorlar. Olur mu! VAR eyyamı arttıracaktır. Çünkü şimdi bir de Video hakemler eyyam yapacaktır.

(Son aldığım bilgiye göre takımlar da VAR odasına “gözlemci” koyacaklarmış! Eyyamciların sayısı giderek artıyor! VAR ile oynanan maçlar arka odalarda avukatlar tarafından karar verilecektir. Kimin avukatı daha yüksek sesle bağırırsa o takım kazanacaktır. Bütün bu kararlar seyircilerden gizli verilecektir. VAR futbolu bitirmiştir.)

Eyyam nedir? Eyyam gördüğünü çalmamaktır. Veya, görmediğini çalmaktır, ikisi de eyyamdır. VAR hakeme görmediğini çaldırmak olduğuna göre, VAR eyyamın şahıdır.

Futbola sahip çıkalım. VAR’ı futboldan atalım. Asıl eyyamcı FİFA’dır. FİFA artık futbolun menfaatini değil küresel teknoloji tekellerinin menfaatini düşünmektedir.

VAR üstelik gereksizdir. Bir çok maç video hakeme başvurmadan oynanıp bitmektedir. Bu da kendi başına bir haksızlıktır. Hafta sonları yorum programlarında yapılan zaten VAR uygulamasıdır. Futbol bilginleri bir araya gelip hakemin kararlarını video görüntüleri üzerinden tartışmaktadır. Bu programlarda hakemin hemen hemen her kararının tartışmaya açık olduğunu görüyoruz. O zaman hakemin bütün kararları ya VAR ile denetlenmelidir ya da hakemin kararları kesin olmalıdır. Eğer her karar VAR tarafından incelenirse hiç bir oyun 90 dakikada bitmez. Bazı kararlar VAR ölçeği ile bazı kararlar insan ölçeğinde verilirse de büyük haksızlıklar yapılmış olur.

###

Notlar:

— Şenol Güneş başka bir demecinde de şöyle demiş: ““VAR ile haksızlığın önüne geçilemez. VAR, iyi niyet olmadıktan sonra işlemez. Samimiyet ve adalet yoksa, VAR bile YOK olur.” Samimiyet ve adalet de sadece hakemin gördüğünü çaldığı ve kararlarının kesin kararlar olarak kabul edildiği zaman olur.

— “Şenol Güneş VAR’ın geriye dönük kullanımı hakkında çıkabilecek sorunlardan bahsediyor,” diye yazmışım yukarda. VAR zaten geriye dönük kullanılıyor, başka türlü kullanılamaz ki. Gerçek zamanda karar verebilecek tek kişi hakemdir. Video görüntüleri oyunun oynanmış bitmiş, yani tarihsel görüntüleridir.

Diğer VAR yazılarım.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s