Cüneyt Çakır: VAR pozitif bir şey

Dünya kupasından dönüşünde, havaalanında verdiği bir demeçte, Cüneyt Çakır şöyle diyor: “Dünya kupasında görüldü ki, video hakemlik hakemlere değil futbola fayda sağlıyor, bu kanıtlandı.” Ne demek istediğini tam anlayamadım. VAR futbola nasıl fayda sağlamış olabilir? VAR futbolu Amerikanfutbollaştırıyor!!

Cüneyt Çakır, daha sonra VAR’ın hakemlere faydalı olacağını da söylüyor: “Hakem olarak şunu biliyorsunuz ki, eğer çok büyük bir hata yaparsanız video hakem sizi uyaracak ve bu hatadan geri dönülecek. Bu çok önemli bir şey bir hakem için. Yani bir hakem gidip izleyip yanlış olan kararını doğru olarak değiştirmesi futbolda adaletin sağlanması açısından çok önemli, pozitif bir şey.”

Anladığım kadar futboldan ekmek yiyenler FİFA’ya karşı laf söyleyemiyorlar, yoksa Cüneyt Çakır nasıl VAR’ın pozitif bir şey olduğunu söyleyebilir? VAR, hakemlerin otoritesini sulandırıyor. Karar değiştiren hakemlere futbolcular saygı duymaz. Futbolu çok kötü günler bekliyor. Yol yakınken dönülmeli. Belki de artık çok geç…

***

VAR ile “hata” kelimesinin hep beraber kullanıldığını görüyorum. Tabii burada “hata” kelimesi “hakem hatası” anlamında kullanılıyor. Futbolda hakem hatası da şöyle tanımlanır: Kameraların gördüğü görüntüler oyunun gerçek görüntüleri olarak kabul edilir ve hakemin gördüğü görüntü ile mukayese edildiğinde, ortaya çıkan farklılıklar, “hata” olarak tanımlanır.

Video Görüntüleri – Hakemin Gördüğü = Hakem hatası

Bu o kadar yerleşik bir anlayıştır ki, insanlara video görüntülerinin hakemin görüntülerinden daha gerçek olmadığını anlatmak çok zor olacaktır.

Hakemin bazı kararlarını hatalı olarak tanımlayınca bu sefer de “adalet” konusu ortaya çıkıyor. Çünkü hakem hatalı karar verdiyse takımlardan birinin hakkı yenmiş oluyor. Cüneyt Çakır VAR’ın futbolda adaleti arttıracağını söylüyor: “Bir hakemin gidip izleyip yanlış olan kararını doğru olarak değiştirmesi futbolda adaletin sağlanması açısından çok önemli, pozitif bir şey.”

Peki VAR görüntüleri ile hakemin gördüğü geçersiz kılınırsa adalet sağlanmış olur mu? Olmaz! Tam aksine! VAR, futbola şimdiye kadar futbolda olmayan adaletsizlikler getirmiştir. VAR’ın futbolu nasıl daha adaletsiz yaptığını anlamak için Dünya Kupasında hakemin VAR videosunu inceledikten sonra fikrini değiştirdiği bir maça bakalım.

Senegal-Kolombiya maçında, Senegal’li oyuncu Sadio Mane, Kolombiya’lı oyuncu Davidson Sanchez’in müdahalesi ile ceza sahasında yerde kaldı ve hakem penaltı noktasını gösterdi. VAR’ın uyarısı üzerine hakem pozisyonun videosunu izledi ve Sanchez’in önce topa müdahale ettiğini görüp kararını değiştirdi ve penaltıyı iptal etti.

Bu olay VAR destekçilerini çok sevindirdi. VAR sayesinde “yanlış” bir kararın düzeltildiğini ve futbola adaletin geldiğini söylediler. Gerçekten öyle mi oldu?

Hakem VAR’a bakıp fikrini değiştirince bir haksızlığı mı düzeltmiş oldu? Yani hakemin kendi gözlerine güvenerek verdiği karar adaletsiz de, videoya baktıktan sonra verdiği karar mı adaletli? VAR, bu olayda adalet mi getirmiş oldu, yoksa adaletsizlik mi getirdi? Tabii ki adaletsizlik getirmiş oldu. Nasıl? İzah edelim.

Diyelim ki, aynı maçta, VAR’ın devreye girdiği pozisyondan önce, hakem 100 tane karar verdi. Hakem bu kararları, canlı oyunun içinde, kendi görüş açısından, kendi gözleri ile gördüğü görüntüleri değerlendirerek verdi. Kararlarını verirken sadece gördüğünü çaldı ve görmediğini hiç çalmadı. Yani hakem insan ölçeği ile gördüğü görüntüleri değerlendirerek kararlarını verdi. Ama 101. kararını, 30 kameranın 30 ayrı açıdan gördüğü ve kendisinin de ağır çekimde ve yakın planda tekrar tekrar izlediği görüntüleri değerlendirerek verdi. Yani 100 tane kararı insan ölçeğinde verdi; 101. kararında birden ölçek değiştirdi ve teknoloji ölçeği ile alınmış görüntülere bakarak karar verdi. Kimin hakkı yenmiş oldu? VAR kararı hangi takımı mağdur ettiyse onun hakkı yenmiş oldu! Bu olayda Senegal’in hakkı yenmiş oldu.

Hakkı yenen takım VAR’ın aleyhinde karar verdiği takımdır. O takımın da mutlaka hakemin 101. kararını da insan ölçeği ile vermesini isteme hakkı olmalıdır.

Şimdi geriye dönsek ve hakemin VAR’sız verdiği 100 karara eleştirel olarak baksak acaba bu kararlardan kaç tanesi hakemin verdiği gibi kalırdı? Çok azı kalırdı. Hakemin insan ölçeğinde verdiği kararların çoğunun, teknoloji ölçeği ile değerlendirildiğinde, “hatalı” karar olarak görüleceğini çok iyi biliyoruz. Çünkü hakemin neredeyse bütün kararları televizyon programlarında saatlerce didik didik ediliyor. Ağır çekimlere bakılıyor. Yakın plan çekimlere bakılıyor. Pozisyonlar tekrar tekrar izleniyor. Sonunda programdaki her futbol bilgininden ayrı bir karar çıkıyor! Birinin “kesin penaltı” dediğine diğeri “kesin penaltı değildi” diyebiliyor. Demek ki video analizi karar vermeyi kolaylaştırmıyor, tam aksine zorlaştırıyor.

VAR, hakemi yorumcu seviyesine düşürmüş oluyor. Üstelik yorumcuların bütün gece tartışarak çözemediği pozisyonları, hakemin tek başına 30 saniye içinde çözmesi isteniyor. VAR, hem takımlara, hem futbolculara, hem de hakemlere çok büyük haksızlık yapıyor. Seyircileri de “adalet getiriyorum” diye kandırmış oluyor. En önemlisi, VAR futbolu bitiriyor.

En adil oyun hakemin gördüğü görüntülerin oyunun gerçek görüntüsü olarak kabul edildiği oyundur. Eğer hakem sadece gördüğünü çalarsa ve görmediğini çalmazsa ve insan gözünün kısıtlamaları oyunun doğal çözünürlük sınırı olarak kabul edilirse, bu en adil olan oyundur.

***

Cüneyt Çakır bence haklı, VAR hakemlere bir fayda sağlamaz. Üstelik, hakemlerin otoritesini de sulandırmış olur. Hakemlerin rutin olarak karar değiştirebileceği gerçeği futbolda oyuncu itirazlarını da arttıracaktır. VAR ile otoritesi iğdiş edilmiş hakemler de futbolcuların elinde oyuncak olacaklardır.

***

VAR’ın adalet dağıttığı da doğru değil. VAR’ın oyuna etkisini ölçmüşler. Yüzde bir falan gibi bir fark yapmış. Yani oyun zaten olabileceği kadar adil.

Hakemlerin kararlarını hata olarak görmekten vazgeçmemiz gerekiyor. Gördüğünü çalan hakemin hiçbir kararı hatalı olamaz.

###

Notlar:

—- Cüneyt Çakır’ın havaalanındaki demeci.

— Cüneyt Çakır’ın Süper Lig için VAR denemesinden sonra yaptığı bir açıklama: “VAR, şimdilerde 50 dakika civarında olan topun oyunda kalma süresini arttıracak,” diyor. Ama VAR bunun için futbola monte edilmiyor ki. Topun oyunda kalma süresini arttırma gibi bir hedefimiz varsa bunu VAR gibi çirkin, karmaşık ve pahalı bir sistemle ve futbolun karakterini bozarak yapmaya ne gerek var?

Türkiye’de ilk VAR denemesi durumun vahimliğini gösteriyor!!

Bu video yukardaki videonun aynısı ama önce bir de ofsayt pozisyonu gösteriyorlar. Artık maçın kararları arka odalarda karar verilecek. Burada çok önemli bir konu daha ortaya çıkıyor. Cüneyt Çakır VAR hakemi olarak, orta hakem Halis Özkahya’ya ne yapması gerektiğini söylüyor. “Penaltıyı ver, videoya bakmana gerek yok” diyor, Halis Özkahya da veriyor. Hani Hakem son kararı verecek kişi idi? Burada kararı VAR vermiş oluyor. Hakemin otoritesi sıfıra düşmüş oldu. Yani eğer VAR hakemi sahadaki hakemden daha kıdemliyse, oyunu arka odada VAR hakemi video görüntülerinden idare edebilecektir! Özellikle Süper Lig’de bu gibi durumlar çok olacaktır. Vah futbolun haline!

— Süper Ligde takımlar VAR odasına gözlemci koyacaklarmış. Eğer FİFA böyle bir şeye izin verirse, oyunu değiştirebilecek bütün kararlar orta hakemin elinden alınmış olur ve futbol diye bildiğimiz oyun da VARball olmuş olur.

— VAR ile birlikte bildiğimiz futbol bitmiştir. Futbol bundan sonra Amerikan Futbolu gibi oynanacaktır. Ben, Amerika’nın futbolu dünya çapında bitirip yerine beyzbolu getireceğini düşünüyordum ama Amerika, belki de kendi sinsi karakterine uygun olarak, futbolu içinden çürütüp Amerikan futboluna dönüştürmeyi planlamış. İnanmayan bu videoyu seyretsin. VAR’amacının futbolu teknoloji şirketlerinin menfaatlerine yem etmek olduğunu görsün.

Bu videoda (0:28 saniyede başlıyor) Amerikan futbolu hakeminin seyircilere kararını açıklamasına bakın ve sonra bu videoda Halis Özkahya’nın hareketlerine bakın. Birbirlerine ne kadar benziyorlar, değil mi? Yakında futbolda da hakemler aynı şekilde kararlarını açıklayacaklar! Kimisinin de bu yozlaşma hoşuna gidecektir mutlaka. Kim futbolun Amerikanfutbollaşmasına Dur!! diyecek???

— VAR ile “hata” kelimesi hep beraber kullanılıyor. Aslında “hata” çok önemli bir kelime ve ne anlama geldiğini iyi anlamak VAR’ı anlamak için çok gerekli. Yakında “hata” kelimesini inceleyen bir yazı paylaşacağım.

Dünya kupasındaki bütün VAR olayları

—-Oyun içinde ölçek değiştirmek çok yanlış sonuçlar doğurur. Hakem bütün kararlarını insan ölçeğinde verirken birden teknoloji ölçeğine geçmek, oyun oynanırken kalenin birinin ölçülerini değiştirmek gibidir. Veya, bir kaleyi şerit metreyle, diğer kaleyi en hassas lazer mesafe ölçerle ölçmeye benzer. Eğer iki kalenin de ölçüleri aynı olsun istiyorsak oyun boyunca bütün kararları aynı ölçeği kullanarak vermemiz gerekir. Ya bırakın bütün kararları hakem versin, veya sahada hakem olmasın ve bütün kararları arka odalarda maçı videodan seyreden insanlar versin. Yalnız unutmayalım, eğer maç gerçekten teknoloji ölçeğine göre oynanacaksa, hiç bir maç 90 dakika içinde bitmez. Her ikili müdahalede oyunu durdurup ağır çekimde incelemek gerekir.

— Amerika’nın Futbolu yeryüzünden silip yerine beyzbolu getirme komplosu hakkında eski bir komplo teorisi.

Diğer VAR yazılarım.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s