İtaat

Herkes, kendine itaat etmeyi öğretene itaat eder. Her kim ki düzgün emir verir, o zaman sözünü de dinletir. Nasıl ki, bir seyis kısrağı uysallaştırır ve yönetilmeye hazır hale getirirse, bir kral için de yönetim sanatı, insanların içindeki itaatkarlığı ortaya çıkarmayı bilmektir. Lakedaimonyalılar, yalnız insanların gönüllülüklerini açığa çıkarmakla kalmaz, aynı zamanda onlarda yönetilme arzusu uyandırırlardı.

Plutarkos’un yazdığı Likurgos’un hayatı adlı eserden. Sadık Usta’nın İlkçağ Ütopyaları adlı kitabında alıntıladım.

İtaat. İnsanın hayatında devamlı olan bir şey ama üstünde pek düşünmüyoruz aslında. İtaat etmeyi, yani kul olmayı, köle olmayı, ilk defa kim öğretiyor bize? İtaat etmeyi önce annemiz öğretiyor, sonra da öğretmenimiz iyice bizi itaatkar yapıyor. Devletin neden bu iki kurumu bu kadar yüceleştirdiği belli oluyor.

Annemiz ve öğretmenlerimiz olmasa devletin itaatkar kul bulması çok daha zorlaşacak. Devlete itaat etmeyi, önce annemiz sonra da öğretmenlerimiz öğretiyor. Aynı seyisin kısrağı uysallaştırdığı gibi. Ondan sonra bize sadece köleliğimizi sevmek kalıyor.

Bu seçim dönemleri de sadece gönüllüğümüzü açığa çıkarmakla kalmayıp bizde yönetilme arzusu uyandırmak için tasarlanmış şenlikler değil mi?

Tüzel kişi çok zeki, bunu kabul etmek lazım. Bizimle kedi fareyle oynar gibi oynuyor. Şekillendirmeye en açık olduğumuz en genç yaşlarda en güvendiğimiz ve bizim için sadece iyi olanı yapacağına inandığımız annemiz bize sorgulamadan itaat etmeyi öğretiyor. Annemizin bize yaptığı bir çok kötülüklerden en kötüsü herhalde bu olmalı.

Annemiz bize itaat etmeyi yemek yemek, yürümek, konuşmak gibi doğal bir şey olarak karaketerimize kazıyor. Okula başlayınca da yine güvendiğimiz ve sevdiğimiz ilkokul öğretmenimiz annemizin tam olarak söndüremediği itaatsizlik emareleri varsa onları da eziyor ve biz de sınıfta saatlerce sessiz sessiz oturup okulun kurallarına itaat etmeyi öğreniyoruz. Neden bize öğretmenin devlet için çalışan bir ajan olduğu açık açık söylenmez? Parasını devletin ödediği bir insan tabii ki devletin istediğini yapacaktır. Talebesinin iyiliği ikinci planda kalacaktır.

Liseye gelince çeşitli sebeplerden itaatsizlik yapabileceğimizi fark ediyoruz. Ama artık iş işten geçmiştir. Doğal halimiz itaat etmek olmuştur. Annemiz ve öğretmenimiz doğal halimizi itaat etmek olarak bizi programlamışlardır.

Artık yaptığımız bütün itaatsizlikler kendimize zarar verecektir. Lisede yaptığımız itaatsizlikler sınıfta kalmamıza neden olur, mesela.

Daha sonra ünüversitede devlet bize kendine karşı itaatsizlik yapmamıza izin verir. Üniversite ne ilkokul gibidir ne de lise gibidir. Orada sanki özgürmüşüz gibi hissederiz kendimizi. Fikir özgürlüğü falan deriz. İnsan hakları zart zurt diye atıp tutarız. Meydanlarda bağırarak, slogan atarak, itaatsizlik yapma zevkimizi tatmin ederiz. İtaatsizlik yapmak için itaatsizlik yaparız. Bu da kısa sürer. Üniversite bitince şanslıysak iş buluruz ve artık itaatsizlik kariyerimiz de sona ermiş olur. Bir de evlenirsek zaten karımız (erkek olanlar için tabii) annemizin yerini alır ve bizim itaatsizliklerimizi cezalandırır. Biz de aynen annemize uyduğumuz gibi uyarız, çünkü çocukken öğrenilmiş şeyleri değiştirmek imkansızdır. Çocuklarını sütten kesilir kesilmez Burger Kinglere götüren anneler, onları Coca Cola’ya alıştıran anneler nasıl ki bizi obez yapacak alışkanlıklar verirlerse, aynen öyle. Bebek arabasındaki zavallı yavruyu Burger King’de kendi elleri ile zehirleyen kadını gözlerimle gördüm. Nasıl anne denir bu kadına?

Neden o zaman annemize bunları söyliyemiyoruz? “Anne neden daha çocukken dünyadan haberim yokken bana itaat etmeyi öğrettin?” diyemiyoruz. Çünkü Türkiye’de çok güçlü ve yerleşik bir anne kültü var. Anadolu’da tarihin derinliklerinden gelen ana tanrıça kültünü biz annemize uygulamışız. Herkesin annesi bir Kibele heykeli gibi kendi mental tapınağında hayatları boyunca durur. Böyle bir tanrıça hiç çocuklarına kötülük yapar mı? Yapar tabii. Anneler çocuklarını bile bile sigaraya alıştırırken hiç acıyorlar mı çocuklarına? Bu ne biçim tanrıça ya!

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s